የሶሻል ሚዲያ ጥልቅ ጥፋት

በሶሻል ሚዲያ ላይ የሃሜት መንፈስ እንደ ሰደድ እሳት እንዲስፋፋ ያደረጉት በርካታ ምክንያቶች አሉ። ነገሩ የቴክኖሎጂ ብቻ ሳይሆን የሰው ልጅ ስነ-ልቦና እና የንግድ ስሌት ውጤትም ጭምር ነው።

ዋና ዋናዎቹን ምክንያቶች እንደሚከተለው ማየት እንችላለን፡-

1. ማንነትን መደበቅና ርቀት

በአካል ተገናኝቶ ሰው የማማት ድፍረት የሌላቸው ሰዎች ከስክሪን ጀርባ ሲሆኑ ትልቅ ድፍረት ያገኛሉ። "ማንም አያየኝም" ወይም "በቀጥታ አልጠየቅም" የሚለው ስሜት ሰዎች ያላረጋገጡትን ወሬ እንዲያሰራጩ ያደርጋቸዋል።

2. የአልጎሪዝም ተፅዕኖ

የሶሻል ሚዲያ ኩባንያዎች (እንደ Facebook, TikTok, YouTube) የሚሰሩት ሰዎች በገጻቸው ላይ ብዙ ጊዜ እንዲያሳልፉ ነው። ጭቅጭቅ ፣ ሃሜት እና ድራማ ደግሞ ከበጎ ዜና ይልቅ የሰውን ትኩረት የመሳብ አቅማቸው ከፍተኛ ነው። ብዙ ሰው "Like" እና "Comment" ባደረገ ቁጥር አልጎሪዝሙ ወሬውን ለብዙ ሰው ያዳርሰዋል። ባጭሩ ድራማ ለነሱ ቢዝነስ ነው።

3. የእውቅና እና የ"Like" ፍላጎት

ሰዎች አዲስ ወይም ሰዎችን የሚያስደነግጥ ወሬ መጀመሪያ ሲያወሩ "ተሰሚነት" እንዳላቸው ይሰማቸዋል። የሚመጣው የLike እና የShare ብዛት በአንጎላችን ውስጥ የደስታ ስሜት የሚፈጥር "ዶፓሚን" (Dopamine) የተባለ ኬሚካል እንዲረጭ ያደርጋል። ይህ ደግሞ ሌላ ወሬ ደጋግመን እንድንፈልግ ይገፋፋናል።

4. ከእውነት ይልቅ ፍጥነት

በአሁኑ ጊዜ ወሬውን "ማጣራት" ሳይሆን "ቀድሞ መለጠፍ" ትልቅ ቦታ ተሰጥቶታል። አንድ መረጃ ትክክል ይሁን አይሁን ሳይረጋገጥ "ሰበር ዜና" በሚል ስም ስለሚሰራጭ ፣ ሃሜት ከእውነት ቀድሞ ይደርሳል።

5. የኃላፊነት ስሜት ማጣት

 በቀድሞ ጊዜ ሃሜት በአነስተኛ መንደር ውስጥ የሚቀር ነበር። አሁን ግን አለም አንድ መንደር ስለሆነች የምንለጥፈው ነገር በሰው ህይወት ላይ የሚያመጣውን ጉዳት ሳናስብ ዝም ብለን የምንሳተፍበት "የመላመድ" ችግር ይታያል።

ባጭሩ ሶሻል ሚዲያው ለሃሜት ምቹ "ማጉያ" (Amplifier) ሆኖ እያገለገለ ነው።

📣 ሐሜትንና የውሸት ወሬዎችን እንዴት እንከላከል 

በሶሻል ሚዲያ ላይ የሚሰራጨውን የሃሜትና የውሸት ወሬ ማዕበል መከላከል የሚቻለው በግል የምንወስዳቸው እርምጃዎች ሲጠነክሩ ነው። ራሳችንንና የአእምሮ ሰላማችንን ለመጠበቅ የሚረዱ ጥቂት ተግባራዊ መንገዶች እነሆ፦

1. "የመጀመሪያው" ላለመሆን መወሰን

አንድ ወሬ እንደደረሰዎት ወዲያውኑ ለሌላ ሰው ከማጋራት (Share) ወይም "Comment" ከመስጠት ይቆጠቡ። 

ይህ መረጃ እውነት ነው? ቢሰራጭስ ምን ጥቅም አለው? ብሎ መጠየቅ የሃሜት ሰንሰለቱን ለመስበር ትልቁ እርምጃ ነው።

2. ዲጂታል አጥር ማበጀት

📍 Mute/Unfollow ፦ ሃሜትና ድራማ ብቻ የሚያመርቱ ገጾችንና ግለሰቦችን "Unfollow" ወይም "Block" ያድርጉ። የምናየው ነገር በአስተሳሰባችን ላይ ተፅዕኖ ስላለው ስክሪናችንን በበጎ ነገሮች መሙላት አለብን።

 

📍ጊዜን መገደብ፦ በሶሻል ሚዲያ ላይ የምናሳልፈውን ጊዜ መቀነስ ለሃሜት የመጋለጥ እድላችንን ይቀንሰዋል።

3. የመረጃ ምንጭን ማጣራት

አንድን ወሬ ከመቀበላችን በፊት ቢያንስ ከሁለት ወይም ከሶስት የታመኑ ምንጮች ማረጋገጥ ይገባል። ስሜት ቀስቃሽ የሆኑ ርዕሶች ብዙውን ጊዜ ትኩረት ለመሳብ ብቻ የሚፈበረኩ መሆናቸውን ማስታወስ ያስፈልጋል።

4. የሰውዬው ቦታ ላይ ብሆንስ?" ብሎ ማሰብ

ስለ አንዱ ዝነኛ ሰው ወይም ስለማናውቀው ግለሰብ ሃሜት ሲመጣ "የእኔ ወይም የቤተሰቤ ስም ቢነሳ ምን ይሰማኛል? ብሎ ማሰብ ሰብአዊነትን ያሳድጋል። ይህ አስተሳሰብ በሃሜት ውስጥ እንዳንሳተፍ የሞራል ጥንካሬ ይሰጠናል።

5. ትኩረትን ወደ ጠቃሚ ነገሮች ማዞር

አእምሯችን ክፍት በሆነ ቁጥር ወሬ ይፈልጋል። ይልቅስ ለዕውቀት ፣ ለክህሎት ወይም ለመዝናኛ የሚረዱ ገጾችን በመከተል የመረጃ አመጋገባችንን" ማስተካከል እንችላለን።

አንድ ትልቅ ሀቅ ልንገራችሁ ፦ ሃሜት ተቀባይ ካጣ ይሞታል። እኛ "ሼር/Share" አናድርግ "ላይክ/Like" አንስጠው በዝምታ እንለፈው ያኔ የሃሜት መንፈሱ አቅም ያጣል።

ይህንን በግል ህይወታችሁ ለመለማመድ እንዲረዳችሁ ከፈለጋችሁ "መርዛማ" የሆኑ ገጾችን ከዝርዝራችሁ ውስጥ በማጥፋት (Unfollow በማድረግ) ዛሬውኑ ጀምሩ።