ለምን ከእንስሳት እና ከእንስሳት ውጤት በጾም እንዳንበላ ተከለከልን ?

ጾም በገነት የአዳም ሕይወት ነው

መግቢያ

ጾም  ሃይማኖታዊ ግዴታ ሳይሆን ተፈጥሮአዊ ማንነት ነው !!!

​የሰው ልጅ ጥያቄ፦ ጾም ለምን አስፈለገ? (ወደ ምን እንመለሳለን?)

​ይህ በእጃችሁ ያለው ጽሑፍ ጾምን እንደ ሃይማኖታዊ ግዴታ ብቻ ሳይሆን፣ እንደ አንድ ጥልቅ የፍቅርና የናፍቆት ጉዞ የሚመለከት ነው። በዘመናችን "ለምን እንጾማለን?" የሚለው ጥያቄ በብዙዎች ዘንድ ይነሳል። ለዚህ ጥያቄ መልሱ የሚገኘው ደግሞ ወደ ኋላ፣ ወደ ሰው ልጅ የጅማሬ ታሪክ ለመመለስ  ነው።

​

"ጾም የአዳም የገነት ሕይወት" የሚለው መሪ ሐሳብ የዚህ ጽሑፍ ማዕከል ነው። አዳም በገነት ሳለ እንስሳትን አርዶ አይበላም ነበር፤ በፍጥረት መካከል ደም አይፈሰስም ነበር። ጾም የሰው ልጅ ከመውደቁ በፊት የነበረው ተፈጥሮአዊ ማንነቱ ነው። ይህ ጽሑፍ በስድስት ምዕራፎች ተከፍሎ ጾም እንዴት ወደ ቀደመው ማንነታችን እንደሚመልሰን፣ የታላቁ ጾም (ዐቢይ ጾም) ታሪካዊ አመጣጥና የአባቶች ረቂቅ ምስጢራትን ይዳስሳል።

​ይህንን ጽሑፍ በምታነቡበት ጊዜ፣ ጾምን እንደ ረሃብ ሳይሆን እንደ ነጻነት፣ እንደ ስቃይ ሳይሆን እንደ ገነት ናፍቆት እንድትመለከቱት ተጋብዛችኋል። በጾም ውስጥ የምናገኘው ርኅራኄና መታዘዝ ወደ አዲሱ ዓለም የሚያሻግረን ድልድይ ነው።

​"ጾም የነፍስ ምግብ ናት፤ እንደ መላእክትም እንድንኖር ታደርገናለች።" ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ

​"Fasting is the food of the soul; it makes us live like angels."Homily 1 on Fasting (De Jejunio)

​ 

ጾም እንደ ተፈጥሮአዊ ማንነት

​ጾም ብዙ ጊዜ የሚታሰበው እንደ ሃይማኖታዊ ግዴታ፣ እንደ ሥርዓት ወይም ደግሞ ሥጋን ለመቅጣት እንደሚደረግ ከባድ ልምምድ ነው። ነገር ግን የዚህ ጽሑፍ ዓላማ ጾምን ከዚህ በላቀና በረቀቀ መንገድ ማሳየት ነው። ጾም "ሰው ሰራሽ" ሕግ ሳይሆን፣ የሰው ልጅ ገና ሳይወድቅ በገነት የነበረው ተፈጥሮአዊ ማንነቱ ነው።

​

አዳም በገነት በነበረበት ወቅት ሕይወቱ በሙሉ "ጾም" ነበረች። ይህም ማለት ካልተገደበ ፍላጎት ነፃ የሆነ፣ ከፍጥረት ጋር የማይጣላ፣ በጸጋና በመታዘዝ የተከበበ ሕይወት ነበረው። ስለዚህ ጾም ስንጾም አዲስ ሕግ እየፈጸምን ሳይሆን፣ የጠፋብንንና የተበላሸብንን የቀደመ "የገነት ማንነታችንን" ለማግኘት መስኮት እየከፈትን ነው።

​

የሰው ልጅ ጥያቄ፦ ጾም ለምን አስፈለገ?

​ዛሬ ባለንበት ዓለም "ለምን እጾማለሁ?" የሚለው ጥያቄ በተደጋጋሚ ይነሳል። ጾም ለፈጣሪ የምንሰጠው "ጉቦ" ወይም ስጋችንን በማራብ የምናገኘው "ጽድቅ" ብቻ አይደለም። ጾም ያስፈለገበት ዋናው ምክንያት ወደ ምንጭ ለመመለስ ነው።

​ወደ ምን እንመለሳለን?

​ወደ ቀደመው ሰላም (ሰው ከራሱና ከፈጣሪው ጋር የታረቀበት)።

​ወደ ቀደመው ፍቅር (ሰው እንስሳትን አርዶ የማይበላበት፣ ፍጥረትን ሁሉ የሚወድበት)።

​ወደ ቀደመው ነጻነት (ሰው ለሆዱና ለስጋዊ ምኞቱ ባሪያ ያልሆነበት)።

​

በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የምንዳስሰው ጉዞ፣ ጾም እንዴት አድርጎ ወደዚያ "ፓራዳይዝ" ወደሆነው ሕይወት እንደሚመራንና አባቶቻችን ይህንን ምስጢር እንዴት እንደተረዱት ይሆናል። ጾም በምድር ላይ ያለን የገነት ናሙና ናት።

​መልካም የጾምና

የንባብ ጊዜ ይሁንላችሁ።

​

ምዕራፍ_አንድ

አዳም በገነት (የመጀመሪያው የጾም ትእዛዝ)

​"ጾም በገነት ተደነገገች፤ አዳምም የተሸነፈው ባለመጾሙ ነው።" ቅዱስ ባሲልዮስ ዘቂሳሪያ

​

1.1. ገነት፦ የሰላምና የፍቅር ስፍራ

​እግዚአብሔር አምላክ ሰውን በመልኩና በምሳሌው ሲፈጥረው፣ ያኖረው በደስታና በሰላም ተሞልታ በነበረችው በኤደን ገነት ነው። ገነት ለሰው ልጅ የተሰጠችው እንዲሁ የመኖሪያ ስፍራ ብቻ ሳትሆን፣ ሰው ከፈጣሪው ጋር በጸጋ የሚገናኝባትና ከፍጥረት ሁሉ ጋር በፍቅር የሚኖርባት "ቅድስት ስፍራ" ነበረች።

​በዚያ ስፍራ ረሃብ፣ ጥማት፣ ሞትና መገዳደል አልነበረም። ሰው ከእግዚአብሔር ጋር ያለው ግንኙነት በባርነት ሳይሆን በፍቅርና በመታዘዝ ላይ የተመሠረተ ነበረ።

​

1.2.የመጀመሪያው ሕግ፦"አትብላ"(ጾም እንደ መታዘዝ መገለጫ)

​ብዙ ጊዜ ጾም ከውድቀት በኋላ የመጣ "መቀጫ" ይመስለናል። ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስን ስንመረምር፣ ለሰው ልጅ የተሰጠው የመጀመሪያው መለኮታዊ ትእዛዝ የጾም ትእዛዝ እንደነበረ እንረዳለን።

​

"እግዚአብሔር አምላክም ሰውን እንዲህ ብሎ አዘዘው፦ 'ከገነት ዛፍ ሁሉ ትበላለህ፤ ነገር ግን መልካምንና ክፉን ከሚያስታውቀው ዛፍ አትብላ፤ ከእርሱ በበላህ ቀን ሞትን ትሞታለህና።'" (ዘፍጥረት 2:16-17)

​

ይህ "አትብላ" የሚለው ቃል ጾም ነው። አዳም በገነት እያለ ይጾም ነበር ስንል፣ መራብ ስላለበት ሳይሆን፣ ለፈጣሪው ያለውን ፍቅርና መታዘዝ የሚገልጥበት መንገድ ስለነበረ ነው። ጾም የሰው ልጅ ነጻነቱን ተጠቅሞ ለፈጣሪው "እሺ" የሚልበት የመጀመሪያው ፈተና ነበር።

​

1.3. የነፍስና የስጋ ስምምነት በገነት

​ከውድቀት በፊት የሰው ልጅ ስጋዊ ፈቃዱ ለነፍሱ፣ ነፍሱ ደግሞ ለእግዚአብሔር የተገዙ ነበሩ። አዳም በምግብ ፍላጎት አይሸነፍም ነበር። የሚበላው ለመኖር እንጂ፣ ለደስታ ወይም ለቅንጦት አልነበረም። ጾም በአዳም ዘንድ የተፈጥሮው አካል ነበረች።

​ተፈጥሮአዊ ጾም፦ 

አዳም በምግብ ምርጫው የተወሰነ ነበር (ዕፅዋትና ፍራፍሬ ብቻ)።

​መንፈሳዊ ጾም፦ ክፉ ከመናገር፣ ከመቅናትና ከጥላቻ የራቀ ንጹሕ ልብ ነበረው።

ምዕራፍ ሁለት

ፍጥረትና አዳም (ከመታረድ በፊት የነበረ ፍቅር)

​

"አዳም ለእንስሳት ሁሉ ስም አወጣላቸው፤ ይህም ፍጹም የሆነ የፍቅርና የግዛት ምልክት ነበረ።"

ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ

​

2.1. አዳም የእንስሳት ጠባቂና ስም ሰጪ (ገዥነት በፍቅር)

​

እግዚአብሔር አምላክ እንስሳትን በፈጠረ ጊዜ ወደ አዳም ያመጣቸው አዳም ስም እንዲያወጣላቸው ነበር (ዘፍ 2:19)። በቤተክርስቲያን አባቶች ትርጓሜ መሠረት፣ ስም ማውጣት ማለት "ባሕርያቸውን ማወቅ" እና "ባለቤት መሆን" ነው። ነገር ግን ይህ ባለቤትነት እንደ ዛሬው ዘመን ለመገልገያ፣ ለሥጋ ወይም ለጭቆና አልነበረም።

​

አዳም በገነት ሲኖር በዙሪያው ባሉት ፍጥረታት ላይ የነበረው ሥልጣን የፍቅር ሥልጣን ነበረ። አንበሳውም ሆነ ላሙ ከአዳም ጋር በፍቅር ይጫወቱ ነበር። አዳም እንስሳትን እንደ ጠላት ወይም እንደ ምግብ ሳይሆን፣ እንደ እግዚአብሔር ድንቅ የጥበብ ውጤቶች ይመለከታቸውና ይንከባከባቸው ነበር።

2.2. በገነት ደም መፍሰስ አልነበረም (ፍጹም ሰላም)

​

የሰው ልጅና የእንስሳት ሕይወት በገነት ውስጥ የነበረው የምግብ ሥርዓት እጅግ አስደናቂ ነበር። ዛሬ የምናየው "አንዱ ሌላውን አድኖ መብላት" (Predation) በገነት ውስጥ ፈጽሞ አልነበረም።

​

"እግዚአብሔርም አለ 'እነሆ፥ በምድር ፊት ሁሉ ላይ ዘሩ በእርሱ ያለውን ሐመልማል ሁሉ፥ የዛፍን ፍሬ የሚያፈራውንና ዘር ያለውን ዛፍ ሁሉ ሰጠኋችሁ፤ ለእናንተ መብል ይሁንላችሁ።'" (ዘፍጥረት 1:29)

​በዚህ ጥቅስ መሠረት፣ በገነት ውስጥ ለሰው ልጅም ሆነ ለምድር አራዊት የተሰጠው ምግብ ዕፅዋትና ፍራፍሬ ብቻ ነበረ። በዚያ ቅዱስ ስፍራ ደም አይፈሰስም ነበር፤ ሕይወት ያለው ፍጥረት ሁሉ በሰላም አብሮ ይኖር ነበር። ጾም ስንጾም ከሥጋ መከልከላችን፣ ይህንን "ደም ያልፈሰሰበትን" እና ፍጥረት ሁሉ በሰላም ይኖርበት የነበረውን የገነት ሕይወት ናፍቆታችንን የምንገልጥበት ነው።

​

2.3. ጾም፦ አራዊትን እንደ ጠላት ሳይሆን እንደ ወንድም የማየት ልምምድ

​

አዳም በጾም (በመታዘዝ) ባለበት ጊዜ፣ እንስሳት ሁሉ ይታዘዙለት ነበር። ውድቀት ከመጣ በኋላ ግን ሰውና እንስሳት ተራራቁ፤ መገዳደልም ገባ። ዛሬ የምንጾመው ጾም ዓላማው ወደዚያ ቀዳሚ ሰላም መመለስ ነው።

​

የፍቅር መለማመጃ፦ 

በጾም ወቅት የእንስሳትን ውጤት አለመመገብ፣ "ለእኔ ደስታ ሲባል ሌላ ፍጥረት ሕይወቱን አያጣ" የሚል የርኅራኄ ልምምድ ነው።

​የባሕርይ መታረቅ፦ ጾም በውስጣችን ያለውን "አራዊታዊ" ባሕርይ (ቁጣን፣ ስግብግብነትን) አብርዶ፣ እንደ አዳም ለፍጥረት ሁሉ የምናዝንበትን ልብ ይሰጠናል።

ምዕራፍ ሦስት

ውድቀትና የባሕርይ መለወጥ

​

"ሆድ የገነት ደጅ መዝጊያ ናት፤ ጾም ግን መክፈቻዋ።"

ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ

​

3.1. አለመጾም ያመጣው መዘዝ (ከገነት መባረር)

​አዳም ከገነት የተባረረው በምን ምክንያት እንደሆነ ስንመረምር፣ መነሻው "አለመጾም" ሆኖ እናገኘዋለን። እግዚአብሔር "አትብላ" ያለውን ዛፍ በመብላቱ (ጾምን በማፍረሱ) ምክንያት፣ በሰው ልጅ ባሕርይ ላይ ትልቅ ለውጥ መጣ።

​

የውስጥ ሰላም ማጣት፦ ነፍስ ለስጋ መገዛት ጀመረች።

​ፍርሃት፦ ሰው ከእግዚአብሔር ድምፅ መሸሽ ጀመረ።

​መራቆት፦ አዳምና ሔዋን ክብራቸው እንደተገፈፈ አወቁ።

​

3.2. በሰውና በእንስሳት መካከል የገባው ፍርሃትና ጥል

​ሰው ለፈጣሪው መታዘዝን (ጾምን) ሲተው፣ ፍጥረትም ለሰው መታዘዝን ተወ። አዳም በገነት ሳለ በአራዊት መካከል እንደ ወንድም ይኖር ነበር፤ ከውድቀት በኋላ ግን አራዊት የሰው ልጆችን መፍራትና መሸሽ፣ አልፎም መጣላት ጀመሩ። የፍቅር ግዛት በጠላትነት ተተካ።

​

3.3. ሥጋ መብላት መቼ ተጀመረ? (ከኖኅ ቃል ኪዳን በኋላ)

​

መጽሐፍ ቅዱስን ስንመለከት፣ የሰው ልጅ ሥጋ እንዲበል የተፈቀደለት ከውድቀት በኋላ ወዲያው እንዳልነበረ እንረዳለን። እስከ ኖኅ ዘመን ድረስ የሰው ልጅ ምግቡ ዕፅዋትና ፍራፍሬ ብቻ ነበረ። ነገር ግን ከጥፋት ውሃ በኋላ የሰው ልጅ ባሕርይ እየደከመና ምኞቱ እየበዛ በመምጣቱ፣ እግዚአብሔር እንደ ድካሙ መጠን ሥጋን እንዲበላ ፈቀደለት።

​

"ሕያው የሆነ ተንቀሳቃሽ ሁሉ መብል ይሁንላችሁ፤ እንደ ለመለመ ሐመልማል ሁሉን ሰጠኋችሁ።" (ዘፍጥረት 9:3)

​ይህ ፈቃድ የተሰጠው ሰው ቅዱስ ስለሆነ ሳይሆን፣ የሰው ልጅ "ክፋትና ድካም" ስለበረታ ነው። አባቶች እንደሚሉት፣ ሥጋ መብላት "ከፍጹምነት" የወረደ የድካም ሕይወት ምልክት ነው። ጾም ስንጾም ይህንን ድካም ትተን ወደ ቀደመው የአዳም "የማይበሰብስና ደም የማይፈስበት" ምግብ (ዕፅዋት) እንመለሳለን።

ምዕራፍ አራት

የታላቁ ጾም (ዐቢይ ጾም) ታሪካዊ አመጣጥ

​

"ጌታችን የጾመው እኛን ለመቀደስ እንጂ እርሱ ተርቦ አይደለም።" ቅዱስ ሳዊሮስ ዘአንጾኪያ

​

4.1. የጌታችን የ40 ቀን ጾም (አዲሱ አዳም)

​የመጀመሪያው አዳም በምግብ ምክንያት ገነትን አጥቷታል። "አዲሱ አዳም" የተባለው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ደግሞ ያጣናትን ገነት ለመመለስ የመጀመሪያው ስራው ያደረገው መጾም ነበረ። ጌታችን በገዳመ ቆሮንቶስ 40 ቀንና 40 ሌሊት በመጾም፣ ሰይጣን አዳምን የጣለበትን "የመብል ፍላጎት" ድል አደረገው (ማቴ 4:1-11)።

​ዐቢይ ጾም (ታላቁ ጾም) መሠረቱ የጌታችን የ40 ቀን ጾም ነው። እኛም ጌታችንን አርአያ አድርገን የምንጾመው፣ እርሱ ድል እንዳደረገ እኛም ስጋዊ ፍላጎታችንን ድል አድርገን ወደ ገነት ለመመለስ ነው።

​

4.2. ጾም በጥንቷ ቤተክርስቲያንና በሥርዓተ ሊቃውንት

​

የሐዋርያት ዘመን፦ ሐዋርያት አገልግሎታቸውን ከመጀመራቸው በፊት ይጾሙና ይጸልዩ ነበር።

​የኒቅያ ጉባኤ (325 ዓ.ም)፦ በዓለም ዙሪያ ያሉ ክርስቲያኖች ታላቁን ጾም በአንድነት እንዲጾሙና ሥርዓቱ እንዲያዝ ተደረገ።

​የቤተክርስቲያን አባቶች፦ እነ ቅዱስ ያሬድና ሌሎችም አባቶች የጾሙን ሳምንታት በየራሳቸው ስያሜ (ዘወረደ፣ ቅድስት፣ ምኩራብ...) በመክፈል፣ የጾሙ መንፈሳዊ ጉዞ ከአዳም ውድቀት እስከ ክርስቶስ ትንሣኤ ያለውን ታሪክ እንዲያሳይ አድርገው አዘጋጁት።

ምዕራፍ አምስት

የቤተክርስቲያን አባቶች ስለ ጾም የሰጡት ትንታኔ

​"ጾም የነፍስ ጦር፣ የስጋ መገሪያ፣ የመላእክት ምግብ፣ የጽድቅም መሠረት ናት።"ማር ይስሐቅ

​

5.1. ቅዱስ ባሲልዮስ ዘቂሳሪያ

"ጾም ከሰው ልጅ ጋር አብራ ተፈጠረች"

​ታላቁ ቅዱስ ባሲልዮስ "ስለ ጾም" በጻፈው ድርሳኑ፣ ጾም አዲስ ሕግ ሳይሆን ከሰው ልጅ ዕድሜ ጋር እኩል እንደሆነች ያስተምራል። "አዳም በገነት ሳለ ጾምን ቢጠብቅ ኖሮ ዛሬ እኛ ይህንን የለቅሶና የሞት ሕይወት አንኖርም ነበር" ይላል። ለእርሱ ጾም ማለት ወደ ቀደመው "መልአካዊ ሕይወት" መመለሻ ድልድይ ናት።

​

5.2. ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ

የጾም መንፈሳዊ ጥበብ

​ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ጾምን "የነፍስ መድኃኒት" ይላታል። ጾም ማለት ከምግብ መከልከል ብቻ ሳይሆን፣ ክፉ ከመናገር (ከሐሜት)፣ ክፉ ከማየትና ክፉ ከማሰብ መከልከል መሆኑን ያጎላል። "አንተ ሥጋን አትበላም ነገር ግን ወንድምህን በሐሜት ትበላዋለህ?" በማለት ጾም የባሕርይ መለወጫ መሆን እንዳለበት ያስገነዝባል።

​

5.3. የምድረ በዳ አባቶች (Anachoretai)

​

በግብፅና በኢትዮጵያ በረሃዎች የነበሩ አባቶች (ለምሳሌ አቡነ አረጋዊ፣ አቡነ ተክለሃይማኖት) ጾምን እንደ ዋና መሣሪያ ይጠቀሙበት ነበር። ለእነሱ ጾም በገነት የጠፋውን "ከአራዊት ጋር የመኖር" ጸጋ መመለሻ ነበረ። ብዙዎቹ ቅዱሳን በጾምና በጸሎት ሲበረቱ፣ አራዊት (አንበሶችና ነብሮች) መጥተው እንደ ድመት ይላኳቸው እንደነበር በገድላታቸው ተመዝግቧል። ይህ የሚያሳየው ጾም ሰውን ወደ ቀደመው የአዳም ክብር (ፍጥረት ሁሉ ወደሚታዘዝለት ደረጃ) እንደሚመልሰው ነው።

ምዕራፍ ስድስት

ጾም በዘመናችን (ተግባራዊ ሕይወት)

​

"ሰው የሚኖረው በእግዚአብሔር አፍ በሚወጣ ቃል እንጂ በእንጀራ ብቻ አይደለም።"ማቴዎስ 4:4

​

6.1. ከስጋ መከልከል ወይስ ከክፋት?

​

በዘመናችን ጾም "የምግብ ፕሮግራም መቀየር" ብቻ እንዳይሆን መጠንቀቅ ይገባል። እውነተኛ ጾም አዳም በገነት የነበረውን "መታዘዝ" የምንለማመድበት ነው። ስጋን ስንከለክል ነፍሳችን እንድትበረታና ለፈጣሪዋ እንድትገዛ ዕድል እየሰጠናት ነው።

​

6.2.ጾም እንደ ሥነ-ምህዳር ጥበቃ(Environmental Protection)

​

የዘመናችን ሳይንስ "Plant-based diet" (በዕፅዋት ላይ የተመሠረተ አመጋገብ) ለሰው ልጅ ጤናና ለምድር ደህንነት እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ይናገራል። ጾም ለፍጥረት ሁሉ ማዘን ነው። ዛሬ ዓለም በእንስሳት ጭካኔና በፍጥረት መዛባት ስትታወክ፣ ጾም ግን "እንስሳትን አትግደል፣ አትብላ፣ አትበድል" የሚል የሰላም መልእክት በውስጡ ይዟል። ይህም ጾም "ፓራዳይዝ" የሆነውን ሕይወት የምናስታውስበት መንገድ መሆኑን ያረጋግጣል።

​6.3. በጾም ወደ "ቀዳሚው ማንነት" የመመለሻ መንገዶች

​

ትሕትናን መልመድ፦ ጾም ስጋዊ ትዕቢትን ይሰብራል።

​ርኅራኄን ማሳደግ፦ የተራቡትን በማሰብና ለፍጥረት ሁሉ በመራራት።

​ጸሎትን ማዘውተር፦ አዳም ከእግዚአብሔር ጋር በነበረው ህብረት ውስጥ መኖር።

​

​ጾም ከባድ ቀንበር ሳይሆን፣ የናፈቅናትን ገነት በምድር የምንቀምስባት መስኮት ናት። አዳም በገነት የነበረው ሰላማዊ፣ ደም የማይፈስበትና ለእግዚአብሔር የታመነ ሕይወት በጾም ውስጥ ይገኛል።

​በዚህ በታላቁ ጾም (ዐቢይ ጾም) ወቅት የምናደርገው ጉዞም ወደ ተራራ ወይም ወደ በረሃ ብቻ ሳይሆን፣ ወደ ራሳችን የጠፋ ማንነት፣ ወደ አዳም ቀዳሚ ክብርና ወደ እግዚአብሔር አባታዊ እቅፍ ነው። ጾም ስንጾም፣ እግዚአብሔር ሰውን በፈጠረበት የመጀመሪያው ንጹሕ ማንነት ውስጥ ለመኖር ጥረት እያደረግን መሆኑን ማሰብ ይኖርብናል።

​ወደ ቀደመው ክብራችን ይመልሰን! አሜን።