ስነ-መለኮታዊ ምስጢራት፣ ሳይንሳዊው ቤተ-ሙከራ እና የዘመናዊው የዓለም ጂኦ-ፖለቲካዊ ትኩሳት አርማጌዶን

✍️ ታደሰ ሞጎስ | ኢትዮጵያ አውታር     

ክፍል ሁለት

የአርማጌዶን ጦርነት በሃይማኖታዊ ድርሳናት ውስጥ ተራ የሰራዊት ግጭት ተደርጎ አይወሰድም። እንደ ጆን ዋልቮርድ (John Walvoord) ያሉ ታዋቂ የትንቢት ተመራማሪዎች "The Armageddon Crisis" በሚለው ስራቸው እንደሚገልጹት፣ አርማጌዶን የሰው ልጅ ራሱን በራሱ ለማስተዳደር ያደረገው ሙከራ ውድቀቱን የሚያበስርበት "የታሪክ ማጠቃለያ" ነው ይላሉ። በስነ-መለኮታዊ እይታ፣ ይህ ጦርነት ሦስት መሠረታዊ ገጽታዎች አሉት፦

​ሀ. የሉዓላዊነት ሽሚያ፦ ስነ-መለኮቱ እንደሚተነትነው፣ ዓለም አቀፋዊ አንድነትን የፈጠረ ፖለቲካዊና ሃይማኖታዊ ሥርዓት (በመጽሐፍ ቅዱስ "አውሬው" ተብሎ የተመሰለው) በምድር ላይ ፍጹም የበላይነትን ለመቀዳጀት በሚሞክርበት ወቅት፣ መለኮታዊው ኃይል ጣልቃ የሚገባበት ወቅት ነው። ይህንን ሃሳብ ሃል ሊንድሴይ (Hal Lindsey) "The Late Great Planet Earth" በተሰኘውና በሚሊዮኖች በሚቆጠር ቅጂ በተሸጠው መጽሐፋቸው፣ አርማጌዶን የሰው ልጅ የክፋት ጽዋ ሞልቶ የሚፈስበትና የጽድቅ ፀሐይ የምትወጣበት "የጨለማው ዋዜማ" እንደሆነ ይገልጻሉ።

​ለ. ምሳሌያዊውና ተጨባጩ ፍልሚያ፦ አንዳንድ ሊቃውንት፣ እንደ ኦገስቲን ኦፍ ሂፖ (St. Augustine) ያሉ፣ አርማጌዶንን በታሪክ ውስጥ የሚከሰት ቁሳዊ ጦርነት ብቻ ሳይሆን፣ በሰው ልጅ ልብ ውስጥ በጎነትና ክፋት የሚያደርጉት ዘላለማዊ ትግል አድርገው ይረዱታል። ሆኖም የዘመኑ የትንቢት ተርጓሚዎች፣ ስፍራው (መጊዶ) በግልጽ መጠቀሱ ጦርነቱ በምድር ላይ የሚካሄድ ተጨባጭ ክስተት መሆኑን ያመለክታል ይላሉ።

​ሐ. መለኮታዊው ፍርድና የአዲስ ሥርዓት መረጋገጥ (The Divine Intervention and Restoration): ይህ ገጽታ አርማጌዶን ተራ የሰው ልጆች ሽኩቻ ሳይሆን፣ ፈጣሪ በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ጣልቃ የሚገባበት የመጨረሻው ምዕራፍ መሆኑን ያብራራል። እንደ ሲ.ኤስ. ሉዊስ (C.S. Lewis) ያሉ የሃይማኖት ፈላስፋዎች እንደሚጠቁሙት፣ አርማጌዶን "እግዚአብሔር በገሃድ የሚመጣበት" ወቅት ነው።

በዚህ ጦርነት ወቅት፣ በታሪክ ውስጥ የተፈጸሙ ግፎች፣ የሰው ልጅ በምድር ላይ ያደረሰው ውድመትና የጥፋት መንገድ ፍጻሜ ያገኛሉ። ስነ-መለኮታዊ አፈታቱ እንደሚለው፣ አርማጌዶን የክፋት ኃይላት (አውሬውና ተከታዮቹ) ተሸንፈው የሚወገዱበት "ታላቁ የጽዳት ዘመን" ነው።

አርማጌዶን በራሱ ግብ አይደለም፤ ይልቁንም ወደ "ሺህ ዓመቱ መንግሥት" (Millennium) መሸጋገሪያ ድልድይ ነው። በስነ-መለኮት ምሁራን ዘንድ፣ ይህ ጦርነት የሰው ልጅ ስልጣኔ በራሱ መንገድ ሰላምን ማምጣት እንደማይችል ካረጋገጠ በኋላ፣ መለኮታዊ ሰላም በምድር ላይ የሚሰፍንበት የመክፈቻ ቁልፍ ተደርጎ ይወሰዳል።

​በአጭሩ፣ አርማጌዶንን ከጥፋት ባለፈ እንደ "ዳግም ልደት" (Rebirth) ያየዋል። ልክ አንዲት እናት ለምጥ እንደምትጨነቅ፣ ዓለምም አዲስና ፍጹም የሆነ ሥርዓት ከመውለዷ በፊት የምታልፍበት የሕመም ወቅት መሆኑን ያስተምራል።

በስነ-መለኮታዊው ሰማያዊ ትንቢትና በታሪካዊው የመጊዶ ድምፅ መካከል ሆነን፣ አሁን ደግሞ የዘመናዊው ዓለም አዲሱ "ነቢይ" ወደሆነው ወደ ሳይንሳዊው ቤተ-ሙከራ እንሻገራለን። ሳይንስ "አርማጌዶን" የሚለውን ቃል ሃይማኖታዊ ይዘቱን ገፍፎ፣ የሰው ልጅን ሕልውና አደጋ ላይ ሊጥሉ በሚችሉ ተጨባጭና ቁሳዊ ክስተቶች ይተካዋል። 

ታዋቂው የኮስሞሎጂ ባለሙያ ሰር ማርቲን ሪስ (Sir Martin Rees) "Our Final Hour" በተሰኘው መጽሐፋቸው ላይ እንደሚገልጹት፣ የ21ኛው ክፍለ ዘመን የሰው ልጅ ስልጣኔ በራሱ የቴክኖሎጂ ውጤቶች የመጥፋት ዕድሉ 50% ነው። ሳይንሳዊው አርማጌዶን በሦስት ዋና ዋና መንገዶች ይገለጻል፦

​ሀ. የኒውክሌርና የቴክኖሎጂ ፍልሚያ (Technological Armageddon)

​ይህ እይታ ከመጽሐፍ ቅዱሳዊው "የእሳትና የጭስ" መግለጫ ጋር እጅግ የቀረበ ነው። ሳይንቲስቶች "የኒውክሌር ክረምት" (Nuclear Winter) ብለው የሚጠሩት ክስተት፣ በኃያላን ሀገራት መካከል በሚነሳ ግጭት ምክንያት የሚፈጠር ጭስ ፀሐይን በመጋረድ ምድርን ወደ በረዶነትና ወደ ረሃብ እንደሚከታት ያስረዳሉ። እንደ ካርል ሳጋን (Carl Sagan) ያሉ ሳይንቲስቶች ይህንን "ራስን የማጥፋት ስልተ-ቀመር" ብለውታል። ዛሬ የምናየው የኒውክሌር ጦር መሣሪያዎች ዘመናዊ መሆንና ወደ ሕዋ መጠቆም፣ አርማጌዶንን ከምድር ወለል አውጥቶ ወደ ከዋክብት ምህዳር ያሸጋገረ ሳይንሳዊ ስጋት ሆኗል።

​ለ. ሰው ሰራሽ አስተውሎና የባዮ-ቴክኖሎጂ ስጋት

​በዚህ ዘርፍ ጥናት የሚያደርጉ እንደ ኒክ ቦስትሮም (Nick Bostrom) ያሉ ምሁራን "Superintelligence" በተሰኘው ስራቸው፣ የሰው ልጅ የፈጠረው ሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ከቁጥጥር ውጭ ሆኖ የሰውን ልጅ እንደ ስጋት የሚያይበት ደረጃ ላይ ሊደርስ እንደሚችል ያስጠነቅቃሉ። ይህ "የማሽኖች አርማጌዶን" ይባላል። በተጨማሪም፣ በቤተ-ሙከራ የሚሰሩ ገዳይ ቫይረሶች (Designer Pathogens) በአጋጣሚ ወይም ሆን ተብሎ ቢለቀቁ፣ ዓለም አቀፋዊ ወረርሽኝ ፈጥረው የሰውን ልጅ ታሪክ ሊደመድሙ እንደሚችሉ ሳይንሱ በስጋት ያስቀምጣል። ይህ የጥንቱን "ቸነፈር" በዘመናዊ ሳይንሳዊ ላብራቶሪ መተካት ነው።

​ሐ. የአየር ንብረትና የተፈጥሮ ሚዛን መዛባት (Ecological Armageddon)

​ሳይንስ አርማጌዶንን እንደ አንድ ድንገተኛ ጦርነት ብቻ ሳይሆን፣ እንደ ረጅም ሂደትም ያየዋል። የአየር ንብረት ለውጥ፣ የውቅያኖሶች መሞቅና የብዝሃ ሕይወት መጥፋት ምድርን ለሰው ልጅ መኖሪያነት የማትመች ያደርጋታል። ይህ "ጸጥተኛው አርማጌዶን" ይባላል። ሳይንቲስቶች "The Sixth Mass Extinction" (ስድስተኛው የጅምላ ጭፍጨፋ) ብለው የሚጠሩት ሂደት አሁን መጀመሩንና ይህም የታሪክ መደምደሚያ ሊሆን እንደሚችል ይከራከራሉ። ይህ እይታ ከስነ-መለኮታዊው "ምድር ትነዋወጣለች፣ ባሕርም ይናወጣል" ከሚለው ገለጻ ጋር በሳይንሳዊ ቋንቋ ይጣጣማል።

​ዛሬ ዓለማችን ያለችበት የኢነርጂ ሽሚያና የሀብት እጥረት፣ ሳይንሳዊውን አርማጌዶን ወደ እውነትነት እየቀየረው ይገኛል። ሳይንቲስቱ ስቲቨን ሆኪንግ ከመሞታቸው በፊት እንደተነበዩት፣ የሰው ልጅ በሚቀጥሉት 1,000 ዓመታት ውስጥ ሌላ መኖሪያ ፕላኔት ካላገኘ፣ በራሱ በፈጠረው "ሳይንሳዊ አርማጌዶን" ይጠፋል።

​በመሆኑም፣ አርማጌዶን በሳይንቲስቶች እይታ ተራ ተረት ሳይሆን፣ የሰው ልጅ የቴክኖሎጂ ብስለትና የሞራል ዝቅጠት የሚጋጩበት፣ ውጤቱም የህልውና ጥያቄ የሚሆንበት "የእውነት ላብራቶሪ" ነው።

ለአርማጌዶን ጦርነት የሚሰጠው ስነ-መለኮታዊ ትንታኔ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ለዓለም ፖለቲከኞች፣ ለወታደራዊ ስትራቴጂስቶችና ለጂኦ-ፖለቲካ ተንታኞች ደግሞ ይህ ቃል ሌላ ትርጉምና ተግባራዊ አንድምታ አለው። በፖለቲካው ዓለም "አርማጌዶን" የሚለው ቃል የሃይማኖት ጉዳይ ብቻ ሳይሆን፣ የኃይል ሚዛን ፍጹም መፈራረስን (Systemic Collapse) የሚገልጽ ስልታዊ ስጋት ነው።

​ለዓለም ፖለቲከኞችና ስትራቴጂስቶች፣ አርማጌዶን የሚከተሉት ሦስት መሠረታዊ ገጽታዎች አሉት፦

​1. የኃይል ሚዛን ፍጹም መናጋትና "የዜሮ ድምር ጫወታ" (Zero-Sum Game)

​ለስትራቴጂ ጥናት ባለሙያዎች አርማጌዶን ማለት በዓለም ኃያላን መካከል የሚደረግ፣ አሸናፊና ተሸናፊ የማይለይበት፣ ይልቁንም ሁለቱንም ወገኖች ወደ ጥፋት የሚወስድ ፍጥጫ ነው። እንደ ሄንሪ ኪሲንጀር (Henry Kissinger) ያሉ ዲፕሎማቶችና ስትራቴጂስቶች እንደሚተነትኑት፣ ዓለም አቀፋዊው ሥርዓት የሚቆመው በኃያላን ሀገራት ስምምነትና ፍርሃት ላይ ነው።

​አርማጌዶን በፖለቲካው እይታ፣ አንዱ ወገን ሌላውን ለማጥፋት በሚወስደው እርምጃ ራሱንም ጭምር የሚያጠፋበት (Mutually Assured Destruction - MAD) ደረጃ ላይ መድረስ ነው። ዛሬ በታላላቅ ኃያላን (ታላቁ ሽኩቻ - Great Power Competition) መካከል የሚታየው ውጥረት፣ ፖለቲከኞች "ወደ አርማጌዶን እየተቃረብን ነው" ብለው እንዲያስጠነቅቁ የሚያደርጋቸው፣ አንዱ ወገን ሌላውን ሙሉ በሙሉ ለመቆጣጠር በሚያደርገው ሙከራ ዓለምን ወደ ማይመለስ አዘቅት ሊከታት ስለሚችል ነው።

​2. የጂኦ-ፖለቲካዊ "መጨረሻ" እና የሀብት ሽሚያ (Resource Scarcity Warfare)

​ለስትራቴጂስቶች፣ አርማጌዶን የሚቀሰቀሰው በባዶ ሜዳ ሳይሆን ወሳኝ በሆኑ ስልታዊ ቦታዎች ላይ ነው። መጊዶ (አርማጌዶን) በታሪክ የመንገዶች መገናኛ እንደነበረች ሁሉ፣ ዛሬም በስትራቴጂስቶች እይታ "አርማጌዶን" ሊከሰት የሚችልባቸው ቦታዎች አሉ። ለምሳሌ፦

• ​የሆርሙዝ ሰርጥ (Strait of Hormuz): የዓለም ነዳጅ መተላለፊያ።

• ​የታይዋን ወሽመጥ: የከፍተኛ ቴክኖሎጂ (Chips) ማምረቻ ማዕከል።

• ​የኤፍራጥስ ወንዝ ተፋሰስ: የውሃ እጥረትና የድንበር ግጭት።

​ስትራቴጂስቶች እንደሚሉት፣ እነዚህ የሀብትና የመንገድ ሽሚያዎች "ፍጹም ጦርነት" (Total War) ሊያስነሱ ይችላሉ። ይህ ጦርነት በፖለቲካው ቋንቋ አርማጌዶን ይባላል፤ ምክንያቱም ጦርነቱ አንዴ ከተጀመረ በኋላ በዲፕሎማሲ ሊገታ የማይችልና ሁሉንም የዓለም ክፍሎች በሰንሰለት (Chain Reaction) የሚጎትት በመሆኑ ነው።

​3. የቴክኖሎጂ የበላይነትና የ "ሳይበር-ኑክሌር" ስጋት

​በዘመናዊው ፖለቲካ አርማጌዶን ማለት በሰው ቁጥጥር ስር የማይውል ቴክኖሎጂ የሚፈጥረው ውድመት ነው። ስትራቴጂስቶች ዛሬ ስለ "ዲጂታል አርማጌዶን" ይናገራሉ። ይህ ማለት የዓለም የኃይል ማመንጫዎች፣ የባንክ ሥርዓቶችና የጦር መሣሪያዎች በሳይበር ጥቃት ሲሽመደመዱና ዓለም ወደ ጨለማ ስትገባ የሚፈጠር ምስቅልቅል ነው።

​እንደ ኒክ ቦስትሮም (Nick Bostrom) ያሉ ተመራማሪዎች እንደሚገልጹት፣ የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ለጦርነት መሣሪያነት ሲውልና የሰው ልጅን የውሳኔ ሰጪነት ሚና ሲነጥቅ፣ አርማጌዶን በትንቢት ሳይሆን በ "አልጎሪዝም" ስሌት ሊከሰት ይችላል። ለፖለቲከኞች ትልቁ ስጋት፣ የቴክኖሎጂው ሩጫ ወደማይመለስ ጥፋት የሚያመራ የፍጥነት ደረጃ ላይ መድረሱ ነው።

​ለዓለም ፖለቲከኞች አርማጌዶን የጥንት ተረት ሳይሆን፣ በየቀኑ በጠረጴዛቸው ላይ የሚታይ "ከፍተኛ አደጋ" (High-risk scenario) ነው። ስነ-መለኮቱ ስለ መለኮታዊ ጣልቃ ገብነት ሲናገር፣ ፖለቲከኞች ደግሞ ስለ "ሰዋዊ ስህተት" (Human Error) ይናገራሉ። የሰሜን አትላንቲክ ቃል ኪዳን ድርጅት (NATO) ሆነ ሌሎች ቀጠናዊ ኃይላት የሚያካሂዷቸው የጦር ልምምዶችና የስትራቴጂ ሰነዶች ዓላማቸው አንድ ነው፦ ይህንን "አርማጌዶን" የተባለውን የመጨረሻ ውድመት መከላከል ወይም ለዚያ ዝግጁ መሆን።

​በመሆኑም፣ አርማጌዶን በፖለቲካው መዝገበ-ቃላት ውስጥ "የሥርዓት መፍረስ" (Order versus Chaos) ተብሎ ይተረጎማል። ይህ ግጭት ደግሞ ዛሬ ባለው የኑክሌር ዘመን፣ ከምድራዊ ድንበር አልፎ የሰውን ልጅ ህልውና ለጥያቄ ምልክት የሚዳርግ ታላቅ ክስተት ነው።

​ዛሬ ዓለማችን ያለችበት ነባራዊ ሁኔታ ከአርማጌዶን ትንቢት ጋር በሚገርም ሁኔታ ተቀራራቢ መልክ እየያዘ መጥቷል። የታሪክ ምሁሩ ሳሙኤል ሀንቲንግተን (Samuel Huntington) "The Clash of Civilizations" በሚለው መጽሐፋቸው እንደተነበዩት፣ የ21ኛው ክፍለ ዘመን ግጭቶች በሀገራት መካከል ሳይሆን በባህልና በሃይማኖት ማንነቶች መካከል የሚደረጉ ናቸው። ይህ "የስልጣኔዎች ግጭት" ለአርማጌዶን ጦርነት መንደርደሪያ ተደርጎ ይወሰዳል።

​የመካከለኛው ምስራቅ የፖለቲካ ማዕከልነት፦ መጊዶ የምትገኝበት ቀጠና ዛሬም የዓለም የፖለቲካ ርዕደ-መሬት ማዕከል ናት። እንደ ጆርጅ ፍሪድማን (George Friedman) ያሉ የስትራቴጂ ጥናት ባለሙያዎች እንደሚተነትኑት፣ የመካከለኛው ምስራቅ አለመረጋጋት የኃያላን ሀገራትን (ሩሲያ፣ አሜሪካ፣ ቻይና እና የአውሮፓ ህብረት) ፍላጎት በአንድ ቦታ የሚያጋጭ "ጥቁር ቀዳዳ" ሆኗል። ይህ የኃይላት ፍጥጫ በትክክልም በመጽሐፍ ቅዱስ "የዓለም ነገሥታት ወደ ጦርነት ይሰበሰባሉ" ተብሎ ከተነገረው ትንቢት ጋር ሰርጥ ለሰርጥ ይጓዛል።

​ሳይንስ አርማጌዶንን በራሱ መንገድ ይተረጉመዋል። "The Doomsday Clock" (የጥፋት ሰዓት) የተባለው የሳይንቲስቶች መለኪያ፣ ዛሬ ዓለም ለጥፋት እጅግ በጣም በቀረበችበት ሰዓት ላይ መሆኗን ያሳያል። የኑክሌር ጦር መሣሪያዎች መከማቸት፣ አርማጌዶን የተባለውን ጥንታዊ የጥፋት ምስል በዘመናዊ የሳይንስ ቋንቋ "አመድና ጭስ" አድርጎታል። ።

​የታሪክ ክንውኖችና የነባራዊ እውነታው ትስስር

ስንመለከት በአሁኑ ወቅት የምናየው የዓለም ሥርዓት መናጋት፣ የታሪክ ተመራማሪዎች "የሽግግር ዘመን" (Age of Transition) ብለው የሚጠሩት ነው።

የሀብት ሽሚያ፦ የውሃ፣ የነዳጅና የብርቅዬ ማዕድናት ፍላጎት ሀገራትን ወደማይቀረው ግጭት እየገፋቸው ነው። የኤፍራጥስ ወንዝ መድረቅ (በዮሐንስ ራዕይ የተጠቀሰ ምልክት) ዛሬ በአየር ንብረት ለውጥና በግድቦች ግንባታ ምክንያት በገሃድ እየታየ ያለ እውነታ መሆኑ፣ ለብዙዎች የአርማጌዶን ዋዜማ መቃረቡን የሚያሳይ ትልቅ የታሪክ ማሳያ ሆኗል።

የመረጃና የሳይበር ጦርነት፦ ጦርነት ዛሬ ከሜዳ ወጥቶ ወደ ዲጂታል ምህዳር ተሸጋግሯል። ይህ የሰውን ልጅ አእምሮ የመቆጣጠር ስልት፣ ትንቢቱ "ሕዝቦችን የሚያስቱ መናፍስት" ከሚለው መግለጫ ጋር በዘመናዊ አረዳድ ይገናኛል።

​አርማጌዶን ለሰው ልጅ ታሪክ ትልቅ መስታወት ነው። በውስጡ የጥንታዊቷን መጊዶ ደም አፋሳሽ ታሪክ፣ የነቢያትን አስፈሪ ትንቢት፣ የሳይንቲስቶችን ስጋትና የፖለቲከኞችን ሽኩቻ አቀናጅቶ ይዟል። ዛሬ ዓለማችን ያለችበት የውጥረት ወቅት፣ ይህ ቃል ከመቼውም ጊዜ በላይ ትርጉም እንዲኖረው አድርጎታል።

​የሰው ልጅ በታሪክ ጉዞው መጨረሻ ላይ የሚቆመው በራሱ የጥፋት መሣሪያ ፊት ይሁን ወይንም በመለኮታዊ ፍርድ አደባባይ፣ አንድ እውነት ግን ግልጽ ነው፦ አርማጌዶን የፍጻሜ ብቻ ሳይሆን፣ የአዲስ ጅምር ዋዜማ ተደርጎም ይታሰባል። ጥፋቱ የድሮውን ሥርዓት የሚገረስስ ከሆነ፣ ከጥፋቱ በኋላ የሚመጣው ሰላም ደግሞ የሰው ልጅ ዘላለማዊ ናፍቆት ነው።